Polskie Góry background

Gorczański Park Narodowy

Gorce są stosunkowo mało popularne wśród turystów. Dzięki temu można jeszcze odbywać samotne wędrówki i podziwiać unikatową przyrodę tych gór, których bogactwem naturalnym jest Puszcza Karpacka z często stuletnimi lasami dolnoreglowymi i borem świerkowym, rosnącym w reglu górnym.

Gorce - Polana Podskały

Gorce - Polana Podskały (fot. Jerzy Opioła, Wikipedia)

Historia Parku

Potrzebę zachowania piękna Gorców dla potomności dostrzeżono jeszcze w czasie Drugiej Rzeczpospolitej. Właściciel tych terenów, Ludwik Wodzicki utworzył 1927 roku rezerwat przyrody im. Władysława Orkana na obszarze 114 hektarów. Gorczański Park Narodowy został utworzony dopiero w 1981 roku. Jest to czternasty park narodowy w Polsce i piąty ustanowiony w naszej części Karpat. Park chroni przyrodę najatrakcyjniejszej, centralnej części gór. Na przestrzeni lat rozszerzano jego obszar, który wynosi dzisiaj 7029 hektarów. Dyrekcja parku mieści się w Porębie Wielkiej, letniskowej wsi w gminie Niedźwiedź.

Salamandra Plamista

Salamandra Plamista (fot. Jerzy Opioła, Wikipedia)

Symbolem Gorczańskiego Parku Narodowego jest salamandra plamista, największy płaz ogoniasty, jakiego można spotkać w naszym kraju. Ta jaszczurka objęta jest ochroną częściową, ale na terenie Parku mieszkają też gatunki wpisane do Polskiej Czerwonej Księgi Zwierząt, w tym niedźwiedź brunatny, ryś, żbik i traszka karpacka. Żyją tu również rzadkie gatunki ptaków, jak puszczyk uralski czy głuszec. Roślinność Gorców jest charakterystyczna dla kompleksów leśnych, występujących w dwóch różnych piętrach, czyli reglu dolnym i górnym. Wiele rzadkich gatunków flory związanych jest z polanami reglowymi.

Gorczańskie polany są jednym z najbardziej charakterystycznych elementów krajobrazu i przyrody tych gór. Powstały w XIV wieku dzięki działalności Wołochów, którzy przybyli w te strony z południowo-wschodniej Europy. Razem z nimi dotarła kultura pasterska i metody pozyskiwania terenów na pastwiska poprzez wypalanie lasu. Zresztą nazwa tych gór pochodzi od słowa gorzeć, czyli płonąć. Przed II wojną światową Gorce były drugim po Tarach ośrodkiem pasterskim w Polsce, a intensywny wypas prowadzony był jeszcze w drugiej połowie XX wieku.

Kiedy zniknęły owce i szałasy pasterskie, hale zaczęły zarastać krzakami i lasem. Dzisiaj władze parku postanowiły chronić różnorodność biologiczną i zadbać o zarastające polany. Na Hali Długiej prowadzony jest wypas kulturowy, a inne są wykaszane. Ma to znaczenie nie tylko dla równowagi przyrodniczej. Dzięki temu ze szlaków wiodących przez hale można bez przeszkód podziwiać Tatry, Pieniny oraz Beskid Wyspowy i Sądecki.

Warto zobaczyć

Na terenie parku znajdują się wszystkie najwyższe szczyty Gorców: Jaworzyna Kamienicka, Koczor, Kudłoń, Gorc i Czoło Turbacza. Wyjątkiem jest wierzchołek Turbacza, który znajduje się tuż za granicą GPN, przebiegającą po jego zachodniej i północnej stronie. Park przecinają liczne szlaki turystyczne, ścieżki spacerowe oraz stokówki do turystyki konnej i rowerowej. Jest tu także dziesięć ścieżek edukacyjnych, prowadzących do najciekawszych miejsc historycznych i przyrodniczych. Ścieżki te są pętlami, a ich przebieg wyznaczają oznaczenia w formie zielonych kwadratów z ukośnym białym pasem. Wchodząc na taką trasę warto zapoznać się z mapą i informacjami o czekających atrakcjach, które znajdują się na tablicy umieszczonej przy wejściu.

Turbacz

Turbacz (fot. Jerzy Opioła, Wikipedia)

Wędrując po gorczańskich szlakach koniecznie trzeba zajrzeć na polanę Jaworzyna Kamienicka i odwiedzić kapliczkę ufundowaną w początkach XX wieku przez Tomasza Chlipałę, zwanego Bulandą. Był to najsłynniejszy miejscowy baca, który przez ponad pół wieku wypasał na halach owce i woły. Uważano go za czarodzieja, był znachorem pomagającym ludziom i zwierzętom. Hala, w rogu której znajduje się najstarszy zabytek sakralny Gorców, uważana jest za jedną z najpiękniejszych tamtejszych polan. Siadając na przygotowanej dla turystów ławeczce można podziwiać szczyty Kudłonia i Gorca oraz panoramę Beskidów. Wybierając się żółtym szlakiem w kierunku zachodnim można po 800 metrach dotrze do Zbójeckiej Jamy, największej jaskini w Gorcach.

Polecane strony