Polskie Góry background

Jezioro i zapora w Niedzicy

Historia Jeziora Czorsztyńskiego rozpoczęła się w 1964 roku, kiedy rząd PRL zdecydował o konieczności zmian w gospodarce wodnej Dunajca. Budowa tamy rozpoczęła się 5 lat później, a zakończyła w 1997 roku. Rok wcześniej zakończono budowę zapory na Czorsztynie i rozpoczęto rozruch elektrowni wodnej.

Zbiornik Czorszyński

Wokół zbiornika rozciągają się tereny o niezwykłych walorach przyrodniczych. Turyści mogą nie tylko korzystać z ciekawych plaż i kąpielisk, ale także podziwiać Pieniński Park Narodowy z wulkaniczną górą Wdżar, zamek w Niedzicy oraz ruiny zamku w Czorsztynie. Polana, którą obecnie wypełnia woda, oddzielała tereny należące do Polski, których strzegła warownia czorsztyńska, od terenów węgierskich, których pilnowała zamgóra niedzicka. Ciekawym miejscem jest turystyczna osada w Kluszkowcach. W miejscowości Niedzica Zamek znajduje się przystań dla łodzi i jachtów oraz wypożyczalnia sprzętu wodnego.

Jezioro Czorsztyńskie

Jezioro Czorsztyńskie (fot. Jakub Hałun, Wikipedia)

Na Jeziorze Czorsztyńskim została w sztuczny sposób utworzona Ptasia Wyspa. Jej zadaniem jest stworzenie miejsc lęgowych dla ptactwa wodnego. Jednak jej widok bardzo malowniczo wpływa na panoramę jeziora. Po zbiorniku odbywają się w sezonie regularne rejsy statków wycieczkowych. Podziwianie piękna okolicznej przyrody z pokładu „Białej Damy” czy większego „Harnasia” jest dla każdego niezapomnianym doznaniem. Z miejscowości Sromowce Niże można spłynąć Dunajcem do Szczawnicy lub dalej, do Krościenka. Pokonanie całej 23 kilometrowej trasy zajmuje ponad 3 godziny.

Tama na Dunajcu

Pierwsze koncepcje budowy zbiornika powstały w 1905 roku. Wrócono do nich w okresie II Rzeczpospolitej. Ciekawostką jest fakt, że jeszcze przed uzyskaniem niepodległości konsultantem projektu wybudowania tamy w Niedzicy był hydrotechnik Gabriel Narutowicz, późniejszy prezydent Polski. W 1934 roku, po katastrofalnej powodzi, która zalała około 20 tysięcy gospodarstw, podjęto decyzję o zbudowaniu zbiornika, ale wojna przerwała realizację projektu. Powrócono do niego w latach 50-tych.

Celem budowy tamy było stworzenie zbiornika chroniącego przed powodziami tereny położone w dolnym biegu Dunajca, zapewnienie pitnej wody okolicznym miejscowościom, ustabilizowanie poziomu rzeki oraz pozyskiwanie energii elektrycznej z dwóch elektrowni wodnych. Dodatkowym celem było podniesienie walorów turystycznych tego regionu.

Zapora na Dunajcu

Zapora na Dunajcu (fot. Przemysław Jahr, Wikipedia)

Główna tama znajduje się 173 kilometry od miejsca, w którym Dunajec uchodzi do Wisły. Gromadzi wody spływające do zbiornika z obszaru ponad 1100 kilometrów kwadratowych. Jest to największa zapora ziemna w Polsce, ma 56 metrów wysokości i ponad 400 metrów długości. Szerokość w koronie wynosi siedem metrów. Zainstalowane tam urządzenia pozwalają na zrzuty wody rzędu 2 tysięcy metrów sześciennych na sekundę. Wody spadające z Jeziora Czorsztyńskiego, utworzonego przez tamę, zasilają elektrownię wodną w Niedzicy i spływają do znacznie mniejszego Zbiornika Sromowskiego, który służy jako zbiornik wyrównawczy i zasila wodą Elektrownię Sromowce Niżne.

Elektrownia Niedzica jest udostępniana także turystom. Możliwe są jedynie wycieczki z przewodnikiem i dlatego najlepiej zgłosić się tu w zorganizowanej grupie. W czasie wycieczki można zobaczyć urządzenia produkujące prąd oraz podziemny tunel kontrolny, prowadzony w skale na głębokości ponad 45 metrów od lustra wody. Elektrownia o kubaturze 171 tysięcy metrów sześciennych jest posadowiona 40 metrów pod ziemią i posiada 7 kondygnacji. Zwidzenie takiego miejsca może być wielką gratką nie tylko dla miłośników techniki.

Polecane strony