Polskie Góry background

Park w Górach Świętokrzyskich

Pasmo Łysogórskie z Łysicą i Łysą Górą, część pasma Klonowskiego z górą Psarską, górą Miejską i górą Bukową, część pasma Pokrzywiańskiego z Chełmową Górą oraz części dolin: Wilkowskiej i Dębniańskiej wchodzą w skład Świętokrzyskiego Parku Narodowego. Parku, który chroni przyrodę, pielęgnuje tradycje i dba o pamięć.

Ekosystem

Charakterystyczne ukształtowanie terenu sprawia, że w Górach Świętokrzyskich występuje spore zróżnicowanie klimatyczne. Wyodrębnia się trzy piętra klimatyczne. Najniższe z nich - dolinne, wyróżnia się największymi wahaniami temperatur i najmniejszymi opadami. Piętro stokowe ma z kolei najmniejsze różnice temperatur, a opady utrzymują się na średnim poziomie. Na najwyższym piętrze występują najniższe temperatury średnie, najwięcej opadów i najkrótszy okres wegetacji roślin. Różnice temperatur pomiędzy piętrami mogą sięgać 20 stopni Celsjusza, co spotyka się w Tatrach.

Nie ma tu licznych gatunków roślin. Wynika to z ubogiego, kwarcowego podłoża, które powoduje zakwaszenie gleby i wody. Górskie zbocza porośnięte są jodłami, których zwarta budowa zatrzymuje wiele światła, co także nie sprzyja rozwojowi roślinności. Nie mniej można tu spotkać wiele zbiorowisk roślinnych, które współgrając z formami skalnymi, tworzą niezwykle malownicze obrazy.

Gołoborza w Parku Świętokrzyskim

Gołoborza w Parku Świętokrzyskim (fot. Agnieszka Parkitna, Wikipedia)

W parku żyje ponad 4 tysiące różnych gatunków zwierząt. Najciekawsze z biologicznego punktu widzenia są niektóre ślimaki, owady i płazy będące reliktami polodowcowymi. Niektóre z gatunków fauny utrzymały się jedynie w Górach Świętokrzyskich, dzięki specyficznemu klimatowi, jaki tu występuje.

Na terenie Świętokrzyskiego Parku Narodowego wyodrębniono pięć obszarów, w których fauna, flora i krajobraz są pod szczególną ochroną. „Chełmowa Góra” chronić ma naturalne stanowiska modrzewia polskiego, rezerwaty „Święty Krzyż” i „Łysica” mają służyć zachowaniu ekosystemów gołoborza, obszar „Czarny Las” wyodrębniono w celu zachowania oryginalnego zalesienia, a „Mokry Bór” utworzono w celu ochrony borów porastających tereny bagienne.

Atrakcje przyrodnicze

Jednym z najczęściej odwiedzanych miejsc w Górach Świętokrzyskich jest Jaskinia Raj. Ta, położna zaledwie siedem kilometrów od centrum Kielc jaskinia naciekowa uznawana jest za najpiękniejszy obiekt tego typu w Polsce. Kiedy odkryto ją w latach 60-tych ubiegłego wieku, znaleziono w niej ślady obecności neandertalczyka, szczątki mamuta, nosorożca włochatego i niedźwiedzia jaskiniowego.

Znanym zabytkiem przyrody jest także jedno z najstarszych polskich drzew, czyli "słynny „Bartek". Rośnie na terenie gminy Zagnańsk i jest uwidoczniony w jej herbie. Dąb nazywany Królem Puszczy Świętokrzyskiej, rośnie na skarpie nad rzeką Bobrzą, przy malowniczej alei kilkudziesięciu drzew, która także jest przyrodniczym zabytkiem. Wokół dębu, przy jego ogrodzeniu znajduje się specjalna ścieżka, która umożliwia turystom zwiedzanie i fotografowanie. Według badań metodą Presslera dąb ma około 645 - 670 lat. To wspaniałe drzewo liczy sobie 30 metrów długości przy niemal 13,5 metra obwodu, mierzonego na wysokości półtora metra.

Dąb Bartek

Dąb Bartek (fot. Diko83, Wikipedia)

Góry Świętokrzyskie można podziwiać na wzgórzu Świętej Barbary. Punkt widokowy znajduje się niedaleko miejscowości Wzdół Rządowy. Widać z niego pasma Pokrzywiańskie, Jeleniowskie, Łysogórskie i Klonowskie. Wielu turystów jest zdania, że z tego miejsca jest najwspanialsza panorama całych gór. Dla porządku należy dodać, że najwyższym szczytem gór świętokrzyskich jest Łysica wznosząca się 612 m n.p.m.

Zabytki kultury i historii

Zwiedzając Góry Świętokrzyskie można odnaleźć wiele niezwykle interesujących miejscowości i miejsc pamięci, także na terenie parku narodowego. Jednym z najbardziej znanych jest Święty Krzyż. Jest to najwyżej położona miejscowość parku, w której żyją ludzie. Miejsce było ośrodkiem kultu pogańskiego, a dzisiaj jest znanym ośrodkiem katolicyzmu. Warto zobaczyć tu zespół klasztorny, Muzeum Misyjne, prowadzone przez Ojców Oblatów oraz Muzeum Przyrodnicze Świętokrzyskiego Parku Narodowego.

Bardzo ciekawy jest Bodzentyn. Miasto założył w XIV wieku krakowski biskup Bodzenty. Można tu zobaczyć pozostałości obronnych murów, średniowieczny układ zabudowy z dwoma rynkami, ruiny zamku biskupiego, wzniesionego przy lokacji miasta oraz gotycki kościół z XV wieku z licznymi zabytkami kultury wewnątrz. Bodzentyn przejął funkcję ośrodka administrującego dobrami biskupimi od Tarczka, który pełnił tę funkcję od XI wieku. Na szczególną uwagę zasługuje tam, położona wśród pól, drewniana kaplica, która, jak chce tradycja, została zbudowana w miejscu bitwy z Tatarami w połowie XIII wieku.

Widok na Bodzentyn

Bodzentyn (fot. Leszek Żmijewski, Wikipedia)

U podnóża Łysicy, która jest najwyższym wzniesieniem Gór Świętokrzyskich położona jest Święta Katarzyna z zespołem klasztornym, należącym niegdyś do Bernardynów, a obecnie do sióstr Bernardynek. Jest tam wiele zabytków i pamiątek, w tym uznawana za cudowną, rzeźba patronki z drzewa cyprysowego. Można pokłonić się mogiłom powstańców styczniowych i osobom pomordowanym w czasie II wojny światowej. Miejsca pamięci narodowej znajdują się także w Hucie Szklanej, gdzie jest „Golgota Wschodu” – „Pomnik Ofiar Katynia, Charkowa i Miednoje”, w Michnowie, gdzie Niemcy zamordowali ponad 200 bezbronnych osób oraz na uroczysku Wykus, na którym obozował oddział „Ponurego”.

Polecane strony