Polskie Góry background

Lubomierz

Lubomierz to wieś letniskowa położona u podnóża Gorców i Beskidu Wyspowego. Ciągnie się na przestrzeni 7 km wznosząc się na wysokość 750 m n.p.m. w miejscu Przysłop sięgającym przełęczy między Kudłoniem (1 274 m) a Jasieniem (1 052 m). Wieś jest zamieszkała przez Zagórzan. To niewielka grupa etniczna zamieszkująca okolice Mszany Dolnej i zbocza Gorców oraz Beskidu Wyspowego, wykształciła własny folklor oraz tradycyjne stroje i gwarę. Lubomierz niejednokrotnie gościł znamienitych gości - kardynała Karola Wojtyłę, noblistkę Wisławę Szymborską.

W góry

Z uwagi na swoje położone Lubomierz świetnie sprawdza się jako baza wypadowa na szczyty Gorców i Beskidu.

  • Najbliższym szczytem jest wspomniany wcześniej Kudłoń, na który możemy się dostać czarnym szlakiem ↑ 2:30h i ↓ 1:50h.
  • Innym szlakiem prowadzącym przez Kudłoń na Turbacz 1 315 m n.p.m. jest żółty z Przysłopu. Droga na Kudłoń zajmie nam ↑ 2:15h i dalej na Turbacz przez przełęcz Borek ↑ 2:00h.
  • Hala Turbacz

    Hala Turbacz (fot. Jerzy Opioła, Wikipedia)

  • Można też wyruszyć niebieskim szlakiem na Gorc 1 228 m n.p.m. Trasa w górę to 2:00, zejście 1:30h.
  • W kierunku Beskidu Wyspowego można się wybrać na Jasień, prowadzi tam żółty szlak z Przysłopu. Trasa ↑ 1:45h i ↓ 1:20h.
  • Zimą na stokach Jaworzynki funkcjonuje stacja narciarska Ski Lubomierz. Działają dwa wyciągi, jeden o długości 700 m i drugi dla dzieci o długości 100 m.

Historia i zabytki

Badania archeologiczne prowadzone w tym rejonie dowodzą, że już 3000 lat p.n.e. zamieszkiwało te tereny plemię myśliwskie. Natomiast w XIV i XV wieku dotarli w te rejony pasterze wołoscy, którzy zasymilowali się z miejscową ludnością. Nazwa szczytu Kiczora 1 282 m n.p.m. pochodzi właśnie z języka wołoskiego.

W dokumentach wieś pojawia się dopiero w XVI wieku i była ona własnością Lubomirskich. Rozwój wsi nastąpił w XVII wieku, kiedy powstała na tych terenach huta szkła funkcjonująca do 1884 roku. Asortyment, który był bardzo różnorodny, od szyb przez gąsiory i butle po bliżej nieznany kryształowy, sprzedawano w Rabce i Nowym Targu.

Najważniejszym zabytkiem Lubomierza jest drewniany kościół wybudowany w 1914 roku. Konstrukcja kościoła została wykonana zrębowo na podobieństwo kościoła parafialnego w Niedźwiedziu. W połowie XX wieku podjęto prace remontowe mające na celu zatrzymanie osiadania jednej strony kościoła. Później wyłożono wnętrze kościoła boazerią w kształcie rombów, wykonano też nową ambonę, stoły, klęczniki oraz chrzcielnicę. Wszystko to w stylu góralskim z drewna. Obecnie kościół składa się z prezbiterium, nawy głównej, zakrystii, na wyposażeniu są również organy oraz dzwon z 1773 roku.

Kościół w Lubomierzu

Kościół w Lubomierzu (fot. Jerzy Opioła, Wikipedia)

Około 1h drogi z Lubomierza znajduje się mały drewniany domek, który przed laty służył jako szałas dla pracowników ściągających drewno z puszczy. W 1976 roku, zatrzymał się tutaj kardynał krakowski Karol Wojtyła, który wcześniej wielokrotnie bywał w Gorcach. W 1978 roku, kiedy Karol Wojtyła został Papieżem budynek nazwano na jego cześć „Papieżówka”. Wytyczone też szlaki turystyczne, którymi kiedyś wędrował Jan Paweł II, zwane Szlakiem Papieskim.

Warto też wybrać się na spacer i obejrzeć tradycyjne zagórzańskie chaty i zagrody. Budowano je na tym terenie jeszcze w połowie XIX wieku. Charakterystyczne na kamiennych podmurówkach w konstrukcji zrębowej wypełniane mchem lub słomą.

Zagórzańska chata w Lubomierzu

Zagórzańska chata (źródło: lubomierz.mszana.pl/chaupy.html)

Najczęściej były one dwuizbowe, izba czarna to tam gdzie było palenisko i toczyło się życie domowe oraz izba biała, która pełniła funkcje reprezentacyjne - przyjmowano tu np. księdza po kolędzie. Często w izbie czarnej mieszkało po kilkanaście osób, dodając do tego sprzęty i miejsca do spania, możemy sobie wyobrazić jak ciasno musiało tu być. Obok chat najczęściej znajdowały się zabudowania gospodarcze, choć te uzależnione były od zamożności gospodarzy.

Polecane strony