Polskie Góry background

Poręba Wielka

Poręba Wielka to wieś położona u podnóża Gorców na wysokości 510 - 700 m n.p.m. Jest to jedna z większych wsi, licząca ponad 2 tysiące mieszkańców, w okolicy posiadająca dwa przysiółki - Koninki i Porębę Górną. Tutaj mieści się też siedziba Gorczańskiego Parku Narodowego. Poręba Wielka jest doskonałym miejscem do dalszych wędrówek po Gorcach, znajdziemy tutaj rozbudowaną, jak na możliwości wsi, bazę noclegową oraz kilka atrakcji turystycznych. Miejscowość ma też warunki by być uzdrowiskiem, odkryto tutaj spore pokłady wód geotermalnych (solanki jodobromowe o temp. 41 °C).

Atrakcje dla turystów

Poza wycieczką w Gorce w Porębie Wielkiej można odwiedzić Park Wodzickich powstały w XVI wieku. Na terenie parku znajdują się częściowo zachowane ruiny (po pożarze w 1945 roku) starych zabudowań dworskich. W pełni ocalał jedynie budynek wozowni a na fundamentach dawnej oficyny znajduje się budynek pracowników Gorczańskiego Parku Narodowego. Jednak główną atrakcją parku są drzewa, z których najstarsze liczą sobie 300 - 400 lat a 14 z nich uznanych jest z pomnik przyrody. Do najsławniejszych należą wiązy - Wiąz Łokietka i Wiąz Chłosty - są to dwa największe wiązy w Polsce. Z parku w kierunku wsi Niedźwiedź prowadzi aleja jaworowa ze 150-letnimi drzewami.

Wozownia w Parku Wodzickich

Wozownia w Parku Wodzickich (fot. Dariusz Biegacz, Wikipedia)

Inną atrakcją może być wjazd wyciągiem krzesełkowym na górę Tobołów. Z polany Starmaszka, do której dojeżdża wyciąg rozciąga się widok na panoramę szczytów oraz dolinę Porębianki. Zimą funkcjonuje też stacja narciarska oraz bufet dla narciarzy. Ze stoków góry poprowadzono też kilka tras rowerowych dla kolarzy górskich. Mogą oni ćwiczyć tutaj podjazdy oraz doskonalić umiejętności zjazdowe.

Obserwatorium na Suchorze

Obserwatorium na Suchorze (fot. Jerzy Opioła, Wikipedia)

Z Koninek (przysiółek Poręby Wielkiej) prowadzi przez Tobołów zielony szlak na polanę Suchora znajdującą się pod szczytem o tej samej nazwie (1 000 m n.pm.). Na polanie mieści się Obserwatorium Astronomiczne wybudowane w 1987 roku. Decyzję o umieszczeniu obserwatorium w tym miejscu podjęto z uwagi na dużą odległość do najbliższych wsi i brak zakładów przemysłowych w okolicy. Mamy tutaj czyste i nieoświetlone niebo na którym doskonale widać gwiazdy, warto się tu wybrać w bezchmurną noc.

W przysiółku Zagonie mieści się muzeum poświęcone pamięci pisarza Władysława Orkana. Orkanówka została wybudowana, w stylu zakopiańskim (witkiewiczowskim) w 1906 roku. Po wojnie nikt nie opiekował się domem i powoli niszczał, jedynie w okresie letnim udostępniany był gabinet pisarza. W 1973 roku willa została sprzedana gminie Niedźwiedź, a później został przekazany pod opiekę muzeum w Rabce i był jego filią do 2004 roku kiedy ponownie wrócił do gminy. Do zwiedzania udostępniony jest cały dom a duża część pomieszczeń (pokój, weranda, gabinet) posiada autentyczne wyposażenie. W pozostałych pokojach urządzono wystawy ze sprzętami typowymi dla tego regionu oraz materiałami związanymi z działalnością pisarza.

Orkanówka

Orkanówka w Porębie Wielkiej (fot. Jadwiga Andrychowska-Biegacz, Wikipedia)

Historia wsi

Pierwsze wzmianki o osadzie w tym regionie pochodzą z XIII wieku. W tym okresie ziemie te należały do klasztoru Cystersów w Ludźmierzu, który miał za zadanie zakładanie nowych wsi na terenach Puszczy Karpackiej. W ten sposób powstał Podobin, Niedźwiedź i Poręba zwana pierwotnie Porabką. W XV wieku ziemie te na powrót wracają na własność do króla polskiego i są dzierżawione przez rodzinę Ratułdów, a później w wyniku małżeństwa przechodzą do rodu Pieniążków. W XVI wieku wieś była centrum administracyjnym wsi od Lubomierza po Mszanę Dolną.

Czas największego rozwoju Poręby Wielkiej datuje się na wiek XVII kiedy dobra te przechodzą pod władanie rodu Lubomirskich. We wsi została założona huta szkła, potażarnia (wywarzała popiół zawierający potas), znajdował się warsztat zajmujący się obróbką sukna oraz browar. Od XVIII do XX wieku wieś znajduje się w rękach rodu Wodzickich, którzy zakładają tutaj wcześniej wspomniany park.

Polecane strony